Birsfelden 1926 | dom pod Bazyleą
Powierzchnia: 180 m2 |
Lokalizacja: Szwajcaria, Birsfelden |
Status: zrealizowane |
Dom w Birsfelden powstał w 1926 roku, w okresie intensywnego rozwoju miejscowości położonej bezpośrednio przy Bazylei. Jego architektura jest oszczędna, charakterystyczna dla międzywojennej zabudowy mieszkaniowej: zwarta bryła, czytelne proporcje i wnętrza, w których ważną rolę odgrywa drewniana stolarka.
Projekt rozpoczął się od decyzji, co w domu powinno pozostać niezmienione, a gdzie historyczna struktura może przyjąć nowy sposób życia. Zachowano i odnowiono oryginalne schody, drzwi i elementy drewnianych okładzin. Jednocześnie parter został gruntownie przeprojektowany. Dawne dwa pokoje i niewielką zamkniętą kuchnię zastąpiła połączona strefa dzienna z kuchnią, jadalnią i salonem z kominkiem.
Nowa warstwa nie miała naśladować wyposażenia z lat dwudziestych. Charakter projektu powstał raczej z zestawienia dwóch porządków. Pierwszy jest architektoniczny i zdyscyplinowany: rytm profilowanej stolarki, boazerii, podziałów ścian i geometrycznych posadzek. Drugi porządek jest znacznie swobodniejszy: kolor, ornament i wzór zmieniają się wraz z charakterem poszczególnych pomieszczeń. Czasem są powściągliwe, innym razem celowo bardziej wyraziste, jak w dziecięcej toalecie, gdzie żółta ceramika i tapeta z motywem małp nadają niewielkiemu wnętrzu niemal ilustracyjny charakter. Dzięki temu wnętrza nie sprawiają wrażenia odtworzonych według jednego historycznego wzorca. Są bardziej jak dom, który przez lata przyjmował kolejne rzeczy, upodobania i dekoracyjne obsesje swoich mieszkańców, choć w rzeczywistości cały ten porządek został zaprojektowany od początku.
Kolor nie jest tu akcentem dodawanym do neutralnej bazy, lecz jednym z narzędzi budowania przestrzeni. Chłodne błękity i szaroniebieskie tony przechodzą w głęboką zieleń, przygaszone róże i bordo, czasem przełamane czystą żółcią. Podobnie użyty został ornament: raz zamknięty w polach stolarki, innym razem obejmuje całe ściany lub niewielkie pomieszczenie. W zestawieniu z ciemnym drewnem zachowanych schodów, marmurem, mosiądzem i drobnym rytmem mozaik daje to wnętrze bogate, ale nie przypadkowe. Dekoracyjność została wpisana w architekturę zamiast nałożona na nią po zakończeniu projektu.
Szczególnie ważna stała się stolarka wykonywana na wymiar. W kuchni niemal całkowicie buduje architekturę pomieszczenia, w holu przechodzi w boazerię i wysokie zabudowy, w salonie integruje przechowywanie i wyposażenie, a w sypialniach tworzy ramy dla koloru i wzoru. Podobną rolę pełnią geometryczne mozaiki: nie są historycznym cytatem ani dekoracyjnym dodatkiem, ale jednym z elementów porządkujących kolejne części domu. Geometria i ornament działają tu przeciwstawnie, ale właśnie dzięki temu utrzymują się nawzajem w równowadze.
Na wyższych kondygnacjach zaprojektowano pokoje prywatne oraz nowe łazienki dla rodziny. Poszczególne wnętrza nie zostały podporządkowane jednej palecie ani jednemu nastrojowi. Ich charakter zmienia się zależnie od funkcji i użytkowników, od spokojniejszych sypialni po bardziej swobodne, niemal ilustracyjne wnętrza dziecięce. Spójność zapewnia nie powtarzanie tych samych kolorów i wzorów, lecz konsekwentny sposób operowania stolarką, proporcją, materiałem i detalem.
Birsfelden nie jest próbą rekonstrukcji wnętrza z 1926 roku. Historyczna substancja stanowi punkt odniesienia, ale nie wyznacza granicy dla wszystkiego, co można było zrobić później. Stary dom zachowuje swoją strukturę i materialność, podczas gdy jego nowa warstwa jest świadomie bardziej kolorowa, dekoracyjna i osobista. Dzięki temu przeszłość i współczesność nie występują tu jako dwa odseparowane porządki. Składają się na wnętrze, które wygląda raczej na rozwijane przez lata niż ukończone w jednym momencie.
